Qui nhơn. ngày về – truyện viết sau 1975 của THT

Đôi lần cũng thèm trở thành một tên du thủ. Áo pull giày rách và ra đi. Đi đâu cũng không cần biết nữa. Ghé một thành phố nhỏ thăm bạn bè, cơm áo cơ hàn rồi lại lên đường. Góc nhỏ có cô hàng cà phê, buổi sáng đốt thuốc, và ấm lòng mùi cà phê nguyên chất. Và nụ cười của em, cái liếc mắt tinh nghịch của em, cũng đủ làm say nồng thằng đàn ông tứ chiếng. Và biết rằng, cuối đường, áo trắng của em ẩn hiện, và xa xôi, sương phủ mờ mái lầu ngã Sáu, nghe vọng lại tiếng chuông nhà thờ gần mé biển. Nghe như xào xạc từng chiếc lá, nghe như tiếng gió cũng cuống quít sợi tóc mai, nghe như bờ vú còn phập phồng sau màn vải mỏng. Nghe như câu thơ của Hoàng Gỗ Quí còn mê đắm… trần gian: Em đi dáng mỏng như là gió. Phơi tuổi vàng ta trên ngọn cây.


Ngày ấy Quy Nhơn có đường Trưng Vương và có trường Sư Phạm. Anh ghét nghề dạy học, nhưng anh lại yêu em, cô giáo tương lai. Anh yêu em, nên ngày ra trường Thủ Đức, anh lại chọn đơn vị tại Bình Định. Ông trung tá nói huyên thuyên về những đơn vị còn sót lại trên bảng. ông nhắc đến chữ thám kích khiến anh phải rùng mình. Đơn vị này trừ bị cho Quân Đoàn 2, được tiếng là một đơn vị đi đầu. Anh nao lòng. Nhưng đến khi ông ta nói tiếp : Đơn vị nầy đóng ở Bình Định, cách Quy Nhơn không bao xa, thì rõ ràng anh nao nức lạ lùng. Anh hỏi lại: Trung tá nói thật sao. Gần Quy Nhơn sao? Ông trung tá gật đầu, rồi lại quảng cáo tiếp. Nhưng thật lòng anh không còn nghe ông nói gì nữa. Thật lòng anh chỉ thấy em, thấy cả một khoảng trời xa cách như gần gũi, nghe cả nỗi nhớ nhung trùng điệp như bão sóng cuồn cuộn. Và hình dung một ngày, anh đứng trước cổng trường, em bước ra, đôi mắt ngỡ ngàng: Đây là một người đi tìm một người. Đây là một góc bể chân trời có người vẫn còn lặn lội. Đây là tình yêu. Vì thế anh gật đầu. ông trung tá sáng rực đôi mắt, ông nghĩ gì? Hay là ông vui mừng vì đã quyến dụ một con nai tơ vì không ai chọn đơn vị. Ông viết tên họ và số quân anh trên bảng. Đại ĐTội 405 Thám Kích, Quân Đoàn 2, Bình Định. Ông lại bắt tay anh: Tôi hy vọng anh sẽ vui với đơn vị mới và đời binh nghiệp sanh sẽ thành công rạng rỡ. Vui với đơn vị mới. Thành công rạng rỡ. Anh nghe câu nói ấy cả trăm ngàn lần. Đời anh mỗi ngày chỉ biết lê đôi dép Nhật qua nhà sách UB, và nếu có giấc mơ thì một ngày nào đó sẽ được giải NOBEL. Nhà sách UB có cô con gái tóc thề, hay nhìn đôi dép của anh mỗi lần anh mang chúng vào tiệm đọc trộm trang báo Văn, Bách Khoa. Còn giải NOBEL thì ông giáo sư đại học Huế đã đánh hỏng ngay khi anh muốn chứng minh cho ông cái lỗi lầm của những nhà làm văn học sử và cả ông triết gia nào đó mà ông coi là thần tượng. Cô gái hàng sách đi lấy chồng, và cái triết lý của anh không đủ điểm nên cuối cùng con đường duy nhất là từ trại nhập ngũ dẫn tới quân trường. Như vậy anh làm sao vui được, và làm sao mong một ngày cổ áo mình hai sao ba sao bạc trắng? Nhưng em yêu dấu, anh phải nói thật lòng. Anh vui vô cùng. Vui và hồi hộp vô cùng. Bởi vì chuyến bay từ Saigon lại trở về Quy Nhơn. Bởi vì sẽ không còn:

Một chuyến bay nào đưa anh về Sài Gòn
Một chuyến bay nào đưa em về Quy Nhơn
Trời quê hương mù sương mù sương
Anh mang đôi mắt em buồn muốn khóc

Huế vào Sài Gòn, Huế vào Quy Nhơn. Ngày ấy ngồi ở trong phi cảng Phú Bài giữa lúc mùa thu bàng bạc chia ly trên phi đạo trên những chiếc khăn vẫy, và trên bầu trời mây xám trắng, anh đã nhìn em, câm nín, nhưng lòng anh thì quặn đau. Tại sao anh lại yêu em, dù biết rằng, bờ vai nhỏ bé của em anh sẽ không bao giờ được ôm, và một lần, gò má xanh xao của em, anh cũng không bao giờ được hôn khẽ. Đôi khi phải giận hờn, đôi khi phải buồn bã, nhưng lần ấy, trước khi anh từ Huế vào Sài Gòn để nhập quân trường, để thấy em theo chuyến bay về Quy Nhơn học Sư Phạm, thì anh đã cảm thấy mình bị mất mát trọn vẹn. Một chuyến bay nào… Trời quê hương… Anh mang đôi mắt em buồn muốn khóc… Anh mang chúng như mang cái gì vĩnh cửu. Bởi vì, khác với bao lần, biết đâu lần này là lần cuối. Không ai nói được những gì chờ đợi ngoài quân trường. Cũng không ai nói được những gì về một cuộc chiến tàn khốc mà anh sẽ là một người trong cuộc. nhưng chuyến bay từ Sài Gòn lại trở về Quy Nhơn. Quy Nhơn, dưới cửa kính con tàu, là biển xanh điệp trùng, là những đồi núi trải dài từ bên Phước Lý, Phước Hải, Kỳ Sơn, là phi đạo màn nhựa đen cháy bỏng dưới nắng lửa. Quy Nhơn không hẹn mà trở về. Quy Nhơn, Tháp Chàm dẫn người lên miền trận mạc, và Ghềnh Ráng dẫn em làm cô giáo tương lai. Quy Nhơn làm ba anh giận dữ, viết thơ thằng con bất hiếu, hết đơn vị chọn mày lại chọn đơn vị thám kích dữ dằn. Nhưng Quy Nhơn làm anh được trải con tim ra, cõi lòng ra, vì em, và vì mọi người. Bởi vì, từ trên ngọn đồi Bà Gi, nơi đơn vị đanh đóng quân, anh có thể nhìn thấy cả Quy Nhơn, và biết rằng đêm nay cả Quy Nhơn vẫn còn bình an, và cả em, vẫn còn hạnh phúc. Bởi vì từ những chốt, những điểm tiền đồn xa cách, những gò mả thâm u, những bờ mương bờ rạch, đêm nay anh vẫn còn được nhìn những vì sao trên bầu trời Quy Nhơn, để tự nhủ giờ này em đang ngồi học bài, hay đã đi vào giấc ngủ. Quy Nhơn, để tự của ngàn năm, bởi vì năm nào, tháng nào, ngày nào, giờ nào, anh cũng nghĩ về Quy Nhơn, về con đường Trưng Vương dẫn về Ghềnh Ráng, qua trường Sư Phạm, và nhớ đến em thê thiết.

Cuối năm 1967, anh nhảy trực thăng xuống triền núi trải dài bên bờ biển Phước Lý. Đầu xuân 1968, anh dẫn mấy mươi người lính về giải vây Quy Nhơn. Phước Lý là cửa ngõ nhìn về Quy Nhơn, để địch có thể dùng làm nơi cho những trận pháo kích tàn bạo vào phi trường thành phố. Mấy người lính bị thiệt mạng. Nhưng đổi lại, khẩu đại bác của địch và cả hầm mấy trăm quả bích kích pháo đã bị tịch thu. Nhưng đầu xuân 1968, chính Quy Nhơn anh mới thấy thật gần gũi lạ kỳ. Từ ngã ba Diên Trì, đồng bào chạy loạn cho biết bọn giặc đã tràn ngập thành phố. Đơn vị xuống xe, theo hai bên đường tiến quân. Một lát có tin báo, cửa ngõ thành phố địch đã đóng chốt. Đơn vị liền dừng lại. Đại đội trưởng gọi máy cho lệnh trung đội anh tiến đầu. Quy Nhơn có em trong vòng vây giặc. Quy Nhơn có anh đang trở về từ bờ lộ, ào như thác lũ chiếm ngôi nhà dưới triền núi đá. Và địch đã nổ súng. Từ ngôi lầu trên cây xăng ông Tê. Khẩu đại liên của địch quét xối xả. Đại đội trưởng cho lệnh trung đội phải mọi giá chiếm ngôi lầu. Từ bên đường trung đội lại ào băng qua bên kia đường. Quy Nhơn. Quy Nhơn. Đại liên địch lại quạt xuống đường, đường nhựa, vỉa hè xi măng sủi bọt. Gọi máy xin yểm trợ tối đa. Rồi rút chốt lựu đạn. Rồi ào chạy đến dưới lầu. Rồi quăng vào khung cửa. Rồi nhổm người vừa bắn vừa ào vào cửa. Nhưng Quy Nhơn ngày mồng một Tết, không ngờ, máu anh đã thật sự đổ xuống đường lai láng. Có gì đau rát ở ngực, ở vai, ở cả châu thân. Có gì khiến anh phải quỵ xuống, và gọi người lính truyền tin. Nhưng Đông đã la cuống cuồng: Áo của ông thầy đẫm đầy máu. Ông thầy bị thương rồi. Quy Nhơn. Khi nào thấy Quy Nhơn là nhớ đến em, và bây giờ, thấy cả Quy Nhơn chập chờn quay cuồng như trận lốc. Thấy cả Quy Nhơn bằng đôi mắt nhắm nghiền, và cả châu thân quằn quại. Đông vực anh chạy dưới lằn đạn qua bên kia đường. Quy Nhơn, một lần rồi cũng hiểu rằng sẽ vĩnh cửu. Bảy giờ 45 phút sáng của một ngày đầu xuân Mậu Thân, dưới ngôi lầu cây xăng ông Tề, đầu ngõ thành phố.Cuối cùng người ta chở anh về Quân Y Viện Quy Nhơn. Quân y viện cách ngôi trường Sư Phạm chỉ vài trăm thước. Người qua nhà tôi mỗi ngày hai bận. Nón che ngang nên chẳng thấy tôi buồn. Ngày xưa, anh mang đôi dép Nhật, anh lông bông, anh ghét cay đắng cái nghề dạy học, anh mơ mộng một ngày được giải Nobel, nên em coi anh là kẻ điên rồ, nhưng giờ này, máu anh đã thật sự đổ xuống cho Quy Nhơn, và trong đó, cho em, nhưng tại sao em lại không thấy tôi buồn? Làm sao em không biết có lần anh mơ đến điên cuồng, một ngày anh thiếp đau và khi tỉnh dậy thấy bàn tay của em khẽ đậu trên vầng trán nóng. Giấc mơ tội nghiệp đã trở thành sự thật. Anh đang có mặt tại một cõi tội nghiệp này. Bên chai nước biển. Bên quạt máy xôn xao. Trong bộ đồ thương binh. Để chứng tỏ rằng có một người vừa đổ máu để bảo vệ hạnh phúc và an bình cho mọi người. Nhưng anh không cần. Ít ra con người phải có quyền được yêu. Ít ra tình yêu phải được đáp lại, không phải bằng hình thức dối trá. Phải trải con tim ra, như anh đã trải con tim cho Quy Nhơn.

Ngày mồng hai, giặc bị đẩy bật khỏi thành phố. Ngày mồng ba, người ta mới được dịp biểu lộ hình thức cảm ơn những người đã đổ máu. Hết phái đoàn này đến phái đoàn khác vào phòng. Và vẫn là những lời ủy lạo. Những trái cam, những khăn mù xoa có thêu hàng chữ tri ân chiến sĩ. Và buổi trưa ngày mồng ba, phái đoàn của trường em đến. Sư phạm đến. Người qua nhà tôi mỗi ngày hai bận đến. Em ngỡ ngàng rồi thảng thốt gọi anh. Anh mỉm cười đáp lại. Rồi thôi. Rồi hết. Anh nhìn chăm vào đôi mắt em. Đôi mắt trọn đời từ một khung trời quê hương mù sương. Đôi mắt mà anh thèm vô cùng, một lần được bàn tay anh lau giòng nước mắt. Anh xin phép được nói chuyện với em. Về một đôi mắt. Và bài thơ của anh:

Một chuyến bay nào mang anh về Sài Gòn
Một chuyến bay nào mang anh về Quy Nhơn
Trời quê hương mù sương mù sương
Anh mang đôi mắt em buồn muốn khóc…

Em đọc xong, cúi đầu xuống. Rồi em hỏi anh: Ai là người có đôi mắt để anh phải mang theo trọn đời? Anh lại nhìn lên đôi mắt của em tha thiết. Và một thảng thốt, anh sợ phải mất đôi mắt. Hãy để chúng vào tủ ngăn của con tim. Bởi vì chúng rất là mong manh. Bởi vì nếu nói ra, đôi mắt kia sẽ không bao giờ còn nữa. Và khung trời quê hương mù sương kia sẽ không còn vĩnh cửu nữa.

Hôm nay, xa quê hương mù sương đến ngàn dặm, xa Quy Nhơn đến trùng điệp cách chia, anh mới hiểu con người có một lần để sống và để yêu. Mùa thu ở vùng Đông Bắc này đã trở lại. Mùa thu với những đám mây bàng bạc, và những tàn lá đã bắt đầu trổ vàng, để bắt người phải nao nao lòng với đất trời và thiên nhiên. Ngồi trong phòng Lab để nhìn ra ngoài cửa kính, để thấy mình cô độc đến não nùng. Quy Nhơn máu mình đã đổ xuống, để bây giờ lại quay cuồng với Quy Nhơn. Quy Nhơn nơi mình đã bảo vệ để rồi lại bị tướt đoạt. Quy Nhơn nơi mình đã nằm gai nếm mật từ Kỳ Sơn qua Phước Hải, Phước Lý, Nho Lâm để cuối cùng phải tả tơi hàng ngũ, nhục nhã ngụy quân ngụy quyền. Quy Nhơn nơi một lần nhìn những đàn chim yến trở về, nay đàn chim đã ra đi. Và đôi mắt mà mình đã chôn vào lòng ngàn năm thì đã ngàn năm xa cách. Thằng bạn người gốc Nga bước vào phòng. Và thật lạ lùng, hắn lại nhắc đến đôi mắt của người yêu cũ nơi vùng tuyết trắng nào ở UKRAINE.