Dải Mobius


5.
Tôi đo vũ trụ miên du

Thấy mùa chảy ngược từ thu sang hè

Lênh đênh giang trượng lau bè

Biển sông chợ nhớ suối khe lạ lùng

(trích 1 đoạn trong trường thi Đo Vũ trụ trong thi phẩm Lục bát Đặng Toản, Thư Ấn Quán xb tháng 12/2020)

Đoạn thơ bắt tôi suy nghĩ.

Tại sao lại : “Thấy mùa đão ngược từ thu sang hè”  thay vì hè sang thu như luật tất nhiên của thiên nhiên?

Tình cờ trong khi in tác phẩm “Siêu Thượng Không Gian “của Tiến Sĩ Vật Lý Michio Kaku do Trà nguyễn dịch, tôi đọc được những trang có đề cập đến hiện tượng đão ngược này mà các nhà khoa học gọi là “dải Mobius”:

…Trong một chuyện ngắn tựa đề “The Plattner Story“ Wells  đùa bỡn với sự nghịch lý. Chuyện kể giáo sư Plattner làm một  thí nghiệm hóa học. Phòng thí nghiệm nổ tung bắn ông ấy vào  một thế giới khác. Sau khi rớt từ một thế giới thấp kém về thế  giới cũ, nhà hóa học bổng thấy thân thể thay đổi một cách kỳ  lạ. Trái tim ông bây giờ ở bên phải và tự nhiên ông trở nên  thuận tay trái! Khi giám nghiệm, các bác sĩ kinh ngạc thấy  toàn cơ thể Plattner đều bị đảo ngược, một điều không thể có  trong các động vật ở thế giới ba chiều. Sự đảo ngược lạ lùng  về bên phải và bên trái của Plattner chứng tõ ông đã đi ra  ngoài không gian vào một nơi khác khiến các cơ quan trong  người bị xoay ngược lại trước khi ông được trả về thế giới cũ.  Giáo sư Plattner bằng lòng với cấu tạo mới và chống lại đề  nghị giải phẩu sau khi chết. Quyết định của ông là bằng  chứng của sự đảo ngược vị trí bên trái và bên phải. Wells giải  thích có hai cách làm cho vật thuận bên trái biến thành thuận  bên phải: một người phẳng hai chiều bị nhấc lên khỏi thế giới  của nó, lật úp lại, rồi trả về chổ cũ. Các bộ phận trong cơ thể  của Flatlander đó sẽ đảo ngược vị trí. Cách thứ hai là mang  người phẳng đó lên một thế giới chéo gọi là “Mobius Strip“.  Ta có thể thực hiện thế giới chéo nầy bằng cách lấy một tờ  giấy dài, xoắn qua 180 độ rồi dán hai đầu lại. Như vậy ta có một dãy xoắn. Nếu người phẳng đi hết dãy chéo và trở về chốn  cũ, anh ta sẽ thấy cơ quan trong người đảo lộn vị trí.

Dãy Mobius có những tính chất đặc biệt làm chú ý các nhà  khoa học trong suốt thế kỷ. Nếu đi sưốt dãy xoắn, người  phẳng chỉ biết nó là một thế giới phẳng liên tục trong khi các  cơ quan đều thay đổi vị trí. Nếu dãy xoắn được cắt ra làm đôi  theo đường giữa, nó sẽ trở thành một mảnh hẹp lại phân nửa,  nhưng dài gấp đôi và không còn xoắn nữa. Đây là trò ảo thuật  của trẻ em.

 

 

ĐI HẾT DẢI MOBIUS NGƯỜI PHẲNG THẤY TIM MÌNH THAY ĐỔI VỊ TRÍ.