Trách ai ?

Một câu hỏi: tác phẩm có cần “thử”  như sản phẩm trước khi được tung ra thị trường hay không ?
Theo nhà văn Trần Doãn Nho: “viết là bịa”. Và 3 chữ ngắn ngủi này được dùng thay Lời Mở trong truyện dài “Dặm Trường” do chúng tôi tái bản mới đây.
Tuy nhiên, có một số nhà phê bình, nhận định văn học lại không tin “viết là bịa”.
Ví dụ một số người xem truyện dài “nỗi buồn chiến tranh” của Bảo Ninh là tác phẩm trung thật nhất của chiến tranh VN.
Vậy thì làm sao để biết nó là tác phẩm trung thật hay không trung thật ?

Chỉ có cách là “thử”. Xin phép được dùng một danh từ chuyên môn tiếng Anh. Đó là testing.

Thử (Testing) là một yếu tố rất cần thiết để bảo đảm chất lượng của một sản phẩm. .
Từ việc thử một sản phẩm không quan trọng qua cái nhìn bằng mắt, đến việc thử một software hàng triệu giòng qua những program  do nhiều người viết.
Điều kiện ắt và đủ là người thử  phải hiểu công việc mình làm.

Nhưng còn người đọc thì sao ?
Họ cần những nhà nhận định, phê bình thay mặt họ.
Họ cần những ông thầy .

Nhưng mà nếu ông thầy kia  không có khả năng thì sao?
Hay người đọc không có khả năng để đắn do, suy luận những điều mà ông thầy kia viết thì sao.

Bài học lịch sử đã chứng minh.

Tác giả nói phịa, nói láo mà ai ai cũng tin. Thế mới lạ.

Để rồi cuối đời tác giả mới hối lỗi.

“Sau này anh đọc thơ tôi nên nhớ
Có phải tôi viết đâu ? Một nửa
Cái cần viết vào thơ, tôi đã giết đi rồi!
Giết một tiếng đau, giết một tiếng cười,
Giết một kỷ niệm, giết một ước mơ.
Tôi giết cái cánh sắp bay…
                  trước khi tôi viết
Tôi giết bão táp ngoài khơi
               cho được yên ổn trên bờ…”
(Chế Lan Viên – Trừ đi)

Vậy thì nên trách ai. Tác giả. Nhà phê bình. Hay dộc giả ?